Wat is een brandmeldinstallatie (BMI) en hoe werkt hij?

Een brandmeldinstallatie (BMI) is een samenhangend stelsel van apparatuur en bekabeling dat brand ontdekt en meldt. Melders in het gebouw signaleren rook, warmte of vlammen, of iemand drukt een handbrandmelder in. De brandmeldcentrale verwerkt die melding, waarschuwt de eigen organisatie en zo nodig de brandweer, en stuurt andere installaties aan, zoals het ontruimingsalarm.

Waarvoor dient een brandmeldinstallatie?

Een BMI moet een beginnende brand zo vroeg ontdekken, lokaliseren en signaleren dat er tijdig kan worden ingegrepen. Dan is er tijd om mensen, dieren, inventaris, het gebouw en het milieu veilig te stellen en de schade te beperken.

Concreet alarmeert de BMI:

• intern een speciale groep mensen, zoals de bedrijfshulpverlening (BHV);
• extern de brandweer, via een doormelding naar de meldkamer of een particuliere alarmcentrale (PAC).

Vroeg ontdekken telt. Al in het smeulstadium van een brand komen giftige gassen vrij. Vooral waar mensen slapen, zoals in zorginstellingen en hotels, is dat een groot risico. Wie de brand niet merkt, merkt ook de gassen niet.

Uit welke onderdelen bestaat een BMI?

NEN 2535 is de norm voor het ontwerp en de aanleg van een BMI. Volgens die norm bestaat een installatie in de basis altijd uit:

• een brandmeldcentrale (BMC), het hart van de installatie;
• een energievoorziening, meestal ingebouwd in de centrale;
• handbrandmelders;
• een sturing naar de ontruimingsalarmgevers.

Dit heet de minimale samenstelling. Afhankelijk van het gebouw komen er onderdelen bij, zoals automatische brandmelders, doormeldapparatuur naar de meldkamer en sturingen naar andere installaties. Wat er precies nodig is, hangt af van de gebruiksfunctie en omvang van het gebouw, de eisen van overheid en verzekeraar, de wensen van de eigenaar en de andere installaties die er zijn.

De brandmeldcentrale

De BMC ontvangt alle signalen en zet ze om in actie. De belangrijkste taken:

• het systeem bewaken op storingen;
• het systeem van stroom voorzien;
• meldingen ontvangen van automatische melders en handbrandmelders;
• brandmeldingen en storingen doormelden;
• meldingen omzetten in licht- en geluidssignalen;
• aangeven waar de melding vandaan komt;
• stuurcommando's geven aan brandbeveiligingsinstallaties;
• de bediening mogelijk maken.

Moderne centrales werken met meerdere microprocessoren die elkaar controleren. Valt er één uit, dan blijft de centrale werken.

Welke brandmelders zijn er?

Handbrandmelders zijn de rode kastjes met een ruitje. Iemand die brand ziet, drukt het ruitje in. Omdat iemand bewust handelt, is zo'n melding betrouwbaarder dan een automatische. Wel worden ze soms per ongeluk geraakt. Een handbrandmelder zegt ook niet altijd waar de brand is: hij hangt vaak bij een uitgang of een brandslanghaspel, niet per se op de plek van de brand.

Automatische brandmelders reageren zelf op een brandverschijnsel:

Nieuwe ionisatiemelders mogen niet meer worden verkocht vanwege de radioactieve bron. Oude exemplaren moeten veilig worden afgevoerd.

Daarnaast bestaan er speciale melders voor bijzondere omstandigheden. Denk aan spatwaterdichte of verwarmde melders, hoogsensitieve melders voor serverruimten, explosiebestendige melders, lange melders voor tunnels en kabeltracés en aanzuigende systemen.

Hoe loopt een melding door de installatie?

1. Een melder reageert, of iemand drukt een handbrandmelder in.
2. Het signaal gaat via de melderlus naar de BMC. Een melderlus is de verbinding tussen de melders en de centrale.
3. De BMC toont op welke detectiezone de melding binnenkomt. Een detectiezone is een afgebakend deel van het gebouw met een eigen plaatsaanduiding. Een lampje op de melder of een nevenindicator bij een afgesloten ruimte helpt de juiste ruimte snel te vinden.
4. De BMC alarmeert de interne organisatie en, als dat zo is ingesteld, de meldkamer.
5. De BMC stuurt de ontruimingsalarminstallatie aan en geeft sturingen aan andere installaties. Denk aan brand- en rookwerende deuren, ventilatie, liften, noodverlichting of een blussysteem.

Een storing, zoals een kabelbreuk of kortsluiting, moet de centrale ook opmerken en zichtbaar en hoorbaar maken.

Bewaakt een BMI altijd het hele gebouw?

Nee. De omvang verschilt per gebouw. Er zijn verschillende vormen van bewaking:

Bij een verplichte installatie bepaalt de bevoegde autoriteit de omvang, op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Volledige bewaking wordt bijvoorbeeld geëist in gebouwen waar mensen slapen.

BMI en OAI

Waar een BMI verplicht is, is vrijwel altijd ook een ontruimingsalarminstallatie (OAI) verplicht. De BMI detecteert en meldt. De OAI waarschuwt de aanwezigen met een ontruimingssignaal of gesproken bericht, zodat ze het gebouw snel en ordelijk verlaten. De eisen voor beide installaties staan samen in het Programma van Eisen (PvE).

Een installatie moet blijven werken

Een goed ontworpen BMI haalt zijn doel alleen als hij ook goed wordt beheerd, gecontroleerd en onderhouden. Daarom moet de gebruiker een beheerder aanwijzen. Lees meer in is een beheerder voor de brandmeldinstallatie verplicht.

Hulp nodig?

Wilt u de werking van uw installatie goed begrijpen en zelf het beheer doen, dan is de e-learning Beheerder brandmeldinstallatie een logische eerste stap. Wilt u het beheer liever bij een specialist leggen, dan kunt u het beheer uitbesteden.