Wat is een ontruimingsalarminstallatie (OAI) en wat moet de beheerder ermee?
Bijgewerkt op 5 november 2026 · 4 minuten lezen
Een ontruimingsalarminstallatie (OAI) waarschuwt de mensen in een gebouw bij brand of een andere calamiteit, zodat zij snel en ordelijk naar buiten kunnen. De beheerder controleert de OAI maandelijks en elke vier en acht maanden, volgens NEN 2654-2. Hij zorgt ook dat de installatie blijft passen bij het gebouw, het gebruik en het ontruimingsplan.
Wat is een OAI precies?
Een OAI is een stelsel van op elkaar afgestemde apparatuur, leidingen en toebehoren. Het is ontworpen, aangelegd en in bedrijf gesteld volgens de voorschriften. Het doel is een snelle, ordelijke ontruiming van een gebouw of buitenruimte.
Waar een brandmeldinstallatie (BMI) verplicht is, is vrijwel altijd ook een OAI verplicht. Voor het ontwerp en de aanleg geldt NEN 2575. Voor het beheer, de controle en het onderhoud geldt NEN 2654-2. Lees meer over die norm in NEN 2654-1 en NEN 2654-2: wat staat erin?.
De brandmeldcentrale (BMC) stuurt de OAI aan. Zo kan een brandmelding automatisch het ontruimingsalarm laten afgaan. Hoe een BMI werkt, leest u in wat is een brandmeldinstallatie?.
Luid-alarm en stil-alarm
Er zijn drie soorten OAI: luid-alarm, stil-alarm en een combinatie van beide.
Bij een luid-alarminstallatie hoort iedereen in de alarmeringszone het alarm. Dat is het gebied waarin het ontruimingsalarm klinkt of te zien is. Het signaal heet slow-whoop. Het is speciaal voor brandalarm ontwikkeld en blijft ook bij veel achtergrondgeluid goed hoorbaar.
| Type | Signaal | Waar |
|---|---|---|
| Type A | Slow-whoop en gesproken mededeling, met microfoon | Verplicht in gebouwen groter dan 10.000 m², zoals stadions, concertgebouwen en grote kantoren |
| Type B | Alleen slow-whoop | De meest gebruikte vorm, in gebouwen kleiner dan 10.000 m² zonder ruimten met grote groepen mensen |
| Type B-plus | Slow-whoop en een vooraf opgenomen gesproken bericht | Tussenvorm; nooit een vervanging voor type A, want er is geen microfoon |
Een type A-installatie is autonoom. De voeding staat los van de BMC en de luidsprekers zitten op een eigen centrale eenheid. De BMC stuurt de installatie wel aan. Bij type B is de BMI vaak tegelijk de OAI. Dan gelden NEN 2535 en NEN 2575 allebei en heeft de BMI een apart bedieningsdeel voor de ontruiming.
Een stil-alarminstallatie waarschuwt alleen een geselecteerde groep mensen die ook iets kan doen. Zo voorkomt u paniek. U ziet dit in ziekenhuizen, verpleeghuizen en gevangenissen. Het alarm gaat via attentiepanelen, via gecodeerde gesproken berichten die alleen ingewijden begrijpen, of draadloos via piepers of DECT-telefoons.
De OAI en het ontruimingsplan
Een OAI werkt niet los van de mensen in het gebouw. Elk gebouw heeft een eigen ontruimingsplan, en de brandweer moet dat plan kennen. De OAI wordt afgestemd op het gebouw, de aard van het gebruik en de interne organisatie. Daarop is ook gebaseerd of de installatie met de hand of automatisch wordt aangestuurd.
Verandert er iets in het gebouw of de organisatie, dan kan de OAI niet meer passen. Een nieuwe indeling, meer achtergrondgeluid of andere BHV’ers kunnen betekenen dat het alarm niet meer goed wordt gehoord of opgevolgd.
Wat de beheerder maandelijks doet
- De ontruimingsalarmcentrale, het ontruimingspaneel en de (neven)bedieningspanelen visueel nalopen.
- De doormelding van storingen testen. Zit de ontruimingscentrale in de BMC, test dan op dezelfde manier als bij de BMC. Is er een aparte ontruimingscentrale, genereer daar dan een eigen storing, bijvoorbeeld door de primaire voeding te onderbreken. Controleer of de storing goed aankomt.
Combineer dit met de maandelijkse controle van de brandmeldinstallatie. Zeker bij een geïntegreerde installatie scheelt dat werk.
Wat de beheerder elke vier en acht maanden doet
Vier en acht maanden na oplevering of na het onderhoud door de onderhouder doet de beheerder een uitgebreidere ronde:
- Stil-alarm: zijn alle piepers aanwezig en werken ze? Werkt het laadrek en staat het goed? Dragen de juiste personen een pieper volgens het ontruimingsplan?
- Signaalgevers: kunnen alle ontruimingssignaalgevers correct werken?
- Veranderingen: is er iets veranderd in achtergrondgeluid, ruimtegebruik, inrichting of bouw?
- Ontruimingsplan: staan de juiste voorzieningen, maatregelen en personen er nog in?
- Documenten: kloppen de bedieningsvoorschriften, plattegronden, blokschema’s en functiematrices nog?
- Ontruimingszones: test elke zone apart via het bedieningspaneel of door de BMI te activeren, controleer de microfoon als die er is en herstel daarna de rusttoestand.
De indeling in ontruimingszones staat in het Programma van Eisen (PvE). Heeft het gebouw meerdere zones, dan test u ze een voor een. Meer over deze ronde leest u in de 4- en 8-maandelijkse controle.
Waar u op let bij het testen
Een test van de OAI is voor iedereen in het gebouw hoorbaar. Stem het moment en de communicatie vooraf af, zodat de alertheid van de organisatie niet afneemt door de testen.
Bij veranderingen in het gebouw hoeft u niet zelf te beoordelen of de OAI moet worden aangepast. Dat doet de projecteringsdeskundige van het branddetectiebedrijf. U signaleert en meldt.
Noteer alle controles, bevindingen en reparaties in het logboek. Kleine reparaties doet u zelf, grotere laat u over aan de onderhouder. De onderhouder controleert de OAI minimaal één keer per jaar.
Hulp nodig?
In de e-learning leert u hoe een OAI werkt en welke controles u als beheerder doet, samen met die van de brandmeldinstallatie. Wilt u het beheer van BMI en OAI samen bij één partij onderbrengen, kijk dan bij beheer uitbesteden.
Veelgestelde vragen
Wat is een ontruimingsalarminstallatie?
Een OAI is een samenstel van op elkaar afgestemde apparatuur en leidingen dat de aanwezigen in een gebouw alarmeert. Het doel is een snelle en ordelijke ontruiming bij brand of een andere calamiteit.
Is een OAI verplicht?
Als een gebouw een brandmeldinstallatie moet hebben, is vrijwel altijd ook een OAI verplicht. De OAI moet voldoen aan NEN 2575.
Wat is het verschil tussen type A en type B?
Type B geeft alleen het slow-whoop-signaal. Type A geeft daarnaast een gesproken mededeling en heeft een microfoon voor live berichten. Type A is verplicht in gebouwen groter dan 10.000 m², zoals stadions of grote kantoren.
Welke norm geldt voor het beheer van een OAI?
NEN 2654-2. Die beschrijft het beheer, de controle en het onderhoud van ontruimingsalarminstallaties, net zoals NEN 2654-1 dat doet voor de brandmeldinstallatie.